Năm Dê, xem tranh Thần Dê của Âu châu.

                                Sưu tầm của VINH HỒ

Vào cuối thế kỷ 18, đầu thể kỷ 19 ở VN, nữ sĩ Hồ Xuân Hương (1772-1822) đã làm nhiều bài thơ bản lĩnh, táo bạo, độc đáo với phong cách vừa thanh vừa tục, thiên về tính dục, như một làn gió lạ chưa từng có trong thơ bác học tại VN từ trước Bà:

Một lỗ sâu xâu mấy cũng vừa, 
Duyên em dính dáng tự ngàn xưa. 
Vành ra ba góc da còn thiếu, 
Khép lại đôi bên thịt vẫn thừa. 
…
Nâng niu ướm hỏi người trong trướng, 

Phì phạch trong lòng đã sướng chưa?

(Cái Quạt Giấy – Bài 1)

MườI bảy hay là mười tám đây? 
Cho ta yêu dấu chẳng rời tay. 
Mỏng dầy chừng ấy chành ba góc, 
Rộng hẹp dường nào cắm một cây. 
Càng nóng bao nhiêu càng muốn mát, 
Yêu đêm chưa phỉ lại yêu ngày. 
Hồng hồng má phấn duyên vì cậy, 

Chúa dấu vua yêu một cái này

(Cái Quạt Giấy – Bài 2)

Trai đu gối hạc khom khom cật

Gái uốn lưng ong ngửa ngửa lòng.
Bốn mảnh quần hồng bay phấp phới,
Hai hàng chân ngọc duỗi song song.
Chơi xuân có biết xuân chăng tá. (2)
Cọc nhổ đi rồi, lỗ bỏ không.

(Đánh đu)

Thoạt mới vào chàng liền nhảy ngựa, 
Thiếp vội vàng vén phứa tịnh lên. 
Hai xe hà, chàng gác hai bên, 
Thiếp thấy bí, thiếp liền ghểnh sĩ. 
Chàng lừa thiếp đương khi bất ý, 
Ðem tốt đầu dú dí vô cung, 

(Đánh cờ)

Bà nêu câu hỏi:
Còn thú vui kia sao chẳng vẽ?

Trách người thợ vẽ khéo vô tình

(Đề Tranh Tố Nữ)

Câu hỏi trên của Bà HXH đã được các họa sĩ Âu châu cùng thời với Bà trả lời trong các tác phẩm của họ, đặc biệt trước Bà hai ba thế kỷ cũng đã có nhiều họa sĩ sáng tác còn lưu lại tới bây giờ.

Đặc biệt, nhân dịp Tết con Dê, kính mời qúy bạn đọc thưởng lãm những bức tranh khỏa thân chuyên đề Thần Dê, lấy cảm hứng từ thế giới thần thoại Hy Lạp-La Mã vô cùng phong phú kỳ diệu, hấp dẫn, đã từng làm say mê nhân loại từ xưa đến nay.

Trong các tựa đề tranh có những danh từ, xin được chú thích sau:

-Trong thần thoại Hy Lạp-La Mã: Tình yêu sinh ra con người và  vạn vật
Trước  khai thiên lập địa chỉ có Chaos (Hỗn độn): Chốn hư không (đen ngòm trống rỗng thăm thẳm), Nix (Sương mù) và Érèbe (Chốn tối tăm vĩnh cửu).
Sương Mù đọng lại thành một quả trứng khổng lồ nở ra một thiên thần trẻ đẹp tên là Eros có đôi cánh vàng, hai tay dâng một nửa vỏ trứng lên cao và đạp nửa vỏ sau xuống dưới chân mình, thế là Uranos (Trời) và Gaia (Đất Mẹ) có bộ ngực mênh mông được hình thành. Thần Eros có sứ mạng làm cho thần, người, cỏ cây hoa lá, vạn vật muôn loài giao hòa gắn bó với nhau để tạo nên thế gian và cuộc sống bất diệt. Trời "âu yếm" tưới, tắm cho Đất bằng ánh sáng và khí nóng của m ình, cho Đất những cơn mưa để mùa màng tươi tốt, hoa cỏ xanh tươi. Đất đền đáp lại tình yêu của Trời bằng mùa màng, hoa cỏ, vạn vật sinh sôi nẩy nở. Đất truyền nhựa sống của mình để nuôi vạn vật loài người.

-Một số Nam thần và Nữ thần thường gặp trong tranh:

1. Satyr tức là Thần Dê:

Trong thần thoại Hy Lạp cũng được mệnh danh là thần rừng, nửa người nửa dê, có cặp sừng và khuôn mặt đầy râu ria. Satyr tuy vẻ ngoài xấu xí nhưng hầu hết đều là thần tốt, cai quản núi rừng, đồng cỏ, là tùy tùng của thần Rượu Nho Dionysus, bạn đồng hành của những nữ thần Nymph. Các thần rừng Satyr đều dành phần lớn thời gian để uống rượu, ca hát, nhảy múa, và đuổi bắt những nàng Nymph xinh đẹp. Satyr biểu tượng tính dâm dục và sự sinh sản.

 2. Thần Pan là tổ tiên của loài Satyr:

Pan là thần của cánh đồng, gia súc, con của Thần Hermes và 1 tiên nữ Nymph. Pan có thân hình kì dị xấu xí, luôn bị xa lánh hắt hủi. Tuy nhiên, ông tốt bụng, yêu thích âm nhạc đã chế tạo một cây sáo làm say mê các vị thần. Pan đã quyến rũ nữ thần Mặt Trăng Selene, đã thi tài âm nhạc với thần Apollo (thần mặt trời).

3. Nymph:

 - Nymph: là nữ thần xinh đẹp.

airy nymph: tiên nữ

sea-nymph: nàng tiên cá

water-nymph: nữ thuỷ thần

wood-nymph: tiên cây

nymphet: chỉ một cô gái phát triển sinh lý sớm.

là hình ảnh những thiếu nữ trẻ trung, xinh đẹp, quyến rũ, yêu thích ca hát nhảy múa. Chính sự tự do luyến ái của họ đã làm họ khác biệt với những người vợ vốn bị ràng buộc trong khuôn phép chặt chẽ của loài người. Các thần nữ Nymph sống trên các vùng núi cao, những khu rừng nhỏ, trong các con sông, suối, trong cây cối, các thung lũng, những hang động. Nếu giao hợp với một nam thần, họ có thể sinh những đứa con bất tử.

Thần nữ Nymph là hiện thân của những hoạt động sáng tạo nuôi dưỡng tự nhiên, gắn với những dòng suối mang đến sự sống, có nguồn gốc sâu xa từ các bài thơ.

Các thần nữ Nymph trong truyền thuyết luôn là những người tự do luyến ái hoàn toàn vượt ra khỏi khả năng kiểm soát của người đàn ông. Thuật ngữ cuồng dâm thường được gán cho những người đàn bà có hành vi tương tự.

4. Cupid và Psyche: Cupid tức Amor, tức Thần Tình yêu. Psyche có nghĩa là "Tâm hồn" là một người phụ nữ xinh đẹp, là vợ của thần tình yêu Cupid (Eros). Mối tình của Psyche và Cupid là một trong những mối tình đẹp trong thần thoại Hy Lap. Psyche là con gái út của một vị vua ở một xứ sở trong thần thoại, có lời đồn đoán rằng cô có sắc đẹp hơn cả sắc đẹp của nữ thần Venus (Vệ Nữ). Thần Cupid con trai nữ thần Venus khìn thấy Psyche đã phải lòng ngay và quyết định độc chiếm cô.

5. Jupiter and Antiope: là một mối tình nổi tiếng trong thần thoại La Mã. Thần Jupiter cũng chính là thần Zeus được coi là vua của các vị thần. Thần Jupiter (Zeus) tượng trương cho sấm và chớp, chúa tể toàn vũ trụ. Khi đến với vợ nhỏ là Nữ thần Antiope, Thần Jupiter đã hóa thân thành người dê, có con ó bay theo. Nữ  thần Antiope xinh đẹp có 2 con: Amphion và Zethus.

6. Nữ thần Venus:

Venus là vị nữ thần trong thần thoại La Mã (tương đương với thần Aphrodite trong thần thoại Hy Lạp). Nàng là con gái của thần Jupiter có con trai là thần tình yêu Eros (tức thần Cupid trong thần thoại La Mã). Ban đầu, Venus là thần bảo trợ của các khu vườn và thực vật, sau đó trở thành hiện thân của tình yêu và sắc đẹp. Venus mang đến mùa xuân ấm áp cho con người và vạn vật.

7. Nữ thần Freya:

Theo thần thoại Bắc Âu, Freya là con gái của Thần Njord có một người anh trai là thần thịnh vượng Freyr. Nữ thần Freya hiện thân cho tình yêu, sắc đẹp và sự sinh sôi nảy nở của muôn loài, thường xuất hiện dưới hình dáng của một thiếu nữ xinh đẹp, tóc dài, mặc đồ trắng dài, giúp đỡ con người bằng những phép thuật siêu phàm, thường chu du trên 1 cỗ xe do những chú mèo kéo.

8. Thần Eros:

Theo thần thoại Hy Lạp, Eros là vị thần tình yêu luôn mang bên mình một cây cung và những mũi tên ái tình. Khi Eros bắn mũi tên vàng vào ai thì khiến người đó sẽ yêu người khác giới đầu tiên gặp được. Còn khi Eros bắn mũi tên đồng vào ai sẽ khiến người đó ghét người khác phái đầu tiên gặp được. Riêng Thần Eros khi vừa bước vào phòng Psyche đang ngủ, đã rụng rời trước vẻ đẹp kiều diễm của nàng và đã yêu nàng say đắm cho dù bị mẹ phản đối.

Phần I: Những bức tranh khỏa thân đen trắng:

Tranh:  Jupiter and Antiope (After Primaticcio). Francesco Primaticcio (1504-1570), pintor Italiano.

Tranh:  Jupiter and Antiope (c. 1525-after 1580) by René Boyvin (1525–1598) was an influential French engraver who lived in Angers. Engraving on ivory laid paper, edge-mounted to ivory laid paper.

Tranh:  Le satyre et la nymphe by René Boyvin (France, Angers, 1530-1598).

Sater en nimf door by Arnold Houbraken (1660 –1719) was a Dutch painter and writer from Dordrecht.

Tranh:  “Nimf en sater” (Jupiter en Antiope) by Arnold Houbraken (1660 –1719) was a Dutch painter and writer from Dordrecht.

Tranh:  Jupiter and Antiope print on paper by Abraham Raimbach (1776 – 1843) người Anh.

Phần II: Những bức tranh khỏa thân màu:

Tranh: Venus, Cupid with Satyr by

Hans von Aachen (1552 – 1615), German.

Tranh: Diana and Her Nymphs at rest after the Hunt, c 1605 by Hans von Aachen 1552-1615 was a German mannerist painter.

Tranh:  Thần  Satyr (nửa người nửa dê) Thần nữ Nymphs, và các nữ thần, vẽ năm 1873 của Bouguereau (1825 –1905), người Pháp.

Tranh: “Pan and the Nymph” by Emilie Dameron (1848-1908), Oil on Canvas.

Tranh: Jupiter and Antiope 1778, by Jean-Simon Le Bouteux, dit Berthélemy ou Berthelmy (1743 -1811) à Paris, est un peintre d'histoire français. Painting - oil on canvas.

Tranh: Jupiter and Antiope By Carlo Maratti (1625-1713), Roma, Oil Painting Reproduction on Canvas.

Tranh: Antiope et Jupiter by Sebastiano Ricci (1659 –1734) was an Italian painter.

Tranh: Venus inebriated by a Satyr, by

Annibale Carracci (Italian pronunciation: (1560 –1609) was an Italian Baroque painter. 

Tranh: Nymph with Satyrs, by Nicolas Poussin (French:1594 –1665) was the leading painter of the classical French Baroque style, although he spent most of his working life in Rome.

Tranh: Jupiter and Antiope, 1753, Charles André van Loo (1705 –1765) was a French subject painter.

Tranh: Jupiter and Antiope,  Oil on canvas by Jean-Simon Berthelemy (1742-1811) France.

Tranh: Pan Consoling Psyche, 1892 – by Ernst and Gustav Klimt. Gustav Klimt (1862 –1918) was an Austrian symbolist painter, oil on canvas. This painting was unfinished at the artist's death, and completed by his brother.

Tranh: PAN and Antiope, by George Percy Jacomb-Hood (1857-1929) sinh ở Anh, chết ở Ý.

Tranh: “Pan is consulted by Psyche” by Alexander Rothaug (Austrian, 1870-1946).

Tranh: Jupiter and Antiope, 1780, của Jean-Baptiste Marie Pierre (1714 - 1789) Paris, was a French. 

Tranh: Jupiter and Antiope

by Cornelis van Poelenburgh (1594- 1667), Netherlands

Tranh: Jupiter and Antiope, 1851, của Jean-Auguste-Dominique Ingres (1780 –1867) was a French.

Tranh: Jupiter and Antiope by Luca Giordano (1634 –1705) was an Italian late Baroque painter.

Tranh: Jupiter and Antiope by Giuseppe Cesari, (1568 – 1640, Italian.

Tranh: Pan and Selene by Hans von Aachen (1552 – 1615), German.

 
Tranh: Antiope et Jupiter,by Nicolas Poussin (1594 –1665) was the leading painter of the classical French Baroque style, although he spent most of his working life in Rome.

Tranh: "Jupiter et Antiope" Date circa 1745-1749, by Jean-Baptiste Marie Pierre (1714–1789) was a French painter, draughtsman and administrator.

Tranh: Venus with a Satyr and Cupids,

 Author: Annibale Carracci (1560-1609) Italy.

Tranh: Sleeping Nymph and Satyrs (Sleeping Bacchante) - (1828), William Etty (1787 – 1849) was an English painter, best known for his paintings of nudes.

Tranh: Nymph and Satyr

Artist: Alexandre Cabanel (1823 –1889) was a French.

Tranh: A nymph and a satyr

by Filippo Lauri (1623 - 1694) was an Italian painter of the Baroque period, active mainly in Rome.

Tranh:  Venus und Pan, by Filippo Lauri (1623 - 1694) was an Italian painter.

Phần III. Kết Luận:

Suốt mấy ngàn năm, VN ảnh hưởng đạo lý Khổng Mạnh ràng buộc với nhiều sự khe khắt, cho nên (trừ kho tàng văn chương bình dân) trong văn chương bác học, 2 chữ “tính dục” dường như bị cấm kỵ, hiếm ai dám nói đến. Đầu thế kỷ 19, khi Truyện Kiều ra đời, thi hào Nguyễn Du (1765– 1820) có đôi đoạn nói về cảnh tiếp khách ăn chơi ở lầu xanh bằng lối thơ diễn tả bóng bẩy, chưa đến nỗi nào, nhưng đã bị nhiều người đương thời kết án là dâm thư:

      -Đàn bà chớ đọc Thúy Vân Thúy Kiều.

Cùng thời Nguyễn Du có Bà Chúa Thơ Nôm Hồ Xuân Hương (1772-1822) đã làm 1 số thơ có nghĩa đôi: đen và bóng, thanh và tục, cũng đã bị nhiều người đương thời dị ứng cho là Bà đã quá táo bạo dám vượt ra ngoài vòng luân lý đạo đức.

Trong khi đó ở châu Âu, cùng thời với bà HXH, và trước bà HXH có tới 2, 3 thế kỷ, nhưng các họa sĩ (ở các nước: Pháp, Anh, Ý, Đức, Áo, Hòa Lan, Bỉ...) đã thi đua vẽ tranh khỏa thân đen-trắng có, màu có, mà quý vị vừa xem qua 1 số, được trích đăng trong bài này.

Chứng tỏ nhiều nước ở ở Âu châu, tư tưởng đổi mới, cấp tiến, tinh thần tự do, cởi mở, phóng khoáng (trong hội họa) đã xuất hiện trước VN tới hai, ba trăm năm. Và thậm chí chính thể tự do, dân chủ, nhân quyền cũng đã thực hiện ở nhiều nước Tây phương từ hơn 200 năm trước, trong lúc VN chúng ta đã bước vào TK 21 mà vẫn coi như chưa có gì.

Qua những bức tranh của nhiều tác giả họa sĩ ở nhiều nước khác nhau bên Âu châu, chúng ta thấy nền hội họa của họ phong phú đã tiến bộ vượt bực, về kỹ thuật cũng như nghệ thuật, thật đáng khâm phục.

Vinh Hồ

28/1//15

-Sưu tầm và trích từ NET